Με συγκίνηση και με τη συμμετοχή μαθητών και μαθητριών, γονέων, εκπαιδευτικών και φίλων του σχολείου πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 27 Οκτωβρίου 2026 η σχολική γιορτή του Γυμνασίου Κριτσάς για την επέτειο της 28ης Οκτωβρίου 1940.
Η φετινή εκδήλωση έφερε στο προσκήνιο μια λιγότερο γνωστή σελίδα της ιστορίας: τη διαδρομή και τη συμμετοχή νέων στρατιωτών από τον Έβρο και άλλα μέρη της Ελλάδας στη Μάχη της Κρήτης.
Το έπος του ΄40 παρουσιάστηκε μέσα από διασκευασμένα αποσπάσματα από το ημερολόγιο του Εβρίτη στρατιώτη Χρήστου Ρουσσόπουλου, το οποίο περιλαμβάνεται στο βιβλίο «Η Μάχη της Κρήτης», έκδοση της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών. Μέσα από την προσωπική του μαρτυρία ζωντάνεψαν η επιστράτευση, ο αποχωρισμός από την οικογένεια, το ταξίδι προς την Κρήτη, η φιλοξενία των Κρητικών και η εμπειρία της μάχης.
Τα αποσπάσματα διάβασαν με ιδιαίτερη επιτυχία οι μαθητές και οι μαθήτριες: Αφορδακού Μαριλένα, Βάρδα Γεωργία, Βάρδας Μιχαήλ, Βάρδας Στέλιος, Βολυράκης Ιωάννης Χρυσόστομος, Γιαλύτης Μιχάλης, Ιλίεβα Τσβέτι, Κουτουλάκης Δημήτρης, Μάνθος Χρήστος, Νικηφόρος Γεώργιος, Ραπάνης Γιώργος, Σγουρού Δέσποινα, Σιγανός Δημήτρης, Σταυρουλάκης Κωστής και Τζανάκης Γιώργος.
Η αφήγηση πλαισιώθηκε από οπτικοακουστικό υλικό, προσφέροντας στο κοινό τη δυνατότητα να παρακολουθήσει τη διαδρομή των στρατιωτών και μέσα από εικόνες και ήχους.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο αντιπολεμικό μήνυμα με το οποίο κλείνει το ημερολόγιο του Ρουσσόπουλου. Τα λόγια του μάς υπενθύμισαν πως πίσω από τη λέξη «πόλεμος» βρίσκονται ανθρώπινες ζωές που χάνονται, οικογένειες που διαλύονται, καταστροφή και ανείπωτος πόνος:
«Πόλεμος θα πει σκοτωμοί ανθρώπινων υπάρξεων, πόλεμος θα πει καταστροφή των πάντων σε μια μόνο στιγμή».
Η μαρτυρία της Μαρίας Τζιβελέκη
Ξεχωριστή θέση στην εκδήλωση είχε η παρουσία της προσκεκλημένης μας, κ. Μαρίας Τζιβελέκη, εγγονής του πεσόντος στη Μάχη της Κρήτης Θεοφάνη Δημοσχάκη.
Η κ. Τζιβελέκη παρουσίασε την πορεία των νεοσύλλεκτων στρατιωτών από τον Έβρο και άλλα μέρη της Ελλάδας. Μίλησε για την άφιξή τους στο Ναύπλιο, λίγες μόλις ημέρες πριν από την άφιξη των γερμανικών δυνάμεων, για την επιβίβασή τους στα πλοία και για τη μεταφορά τους στην Κρήτη, όπου βρέθηκαν σχεδόν άοπλοι και χωρίς την απαιτούμενη εκπαίδευση, για να υπερασπιστούν το τελευταίο ελεύθερο κομμάτι της ελληνικής γης.
Από τη Σούδα έφτασαν περπατώντας στο Ηράκλειο και πολέμησαν γενναία. Πολλοί σκοτώθηκαν, ενώ άλλοι έζησαν την οδυνηρή εμπειρία της αιχμαλωσίας στο Καπετανάκειο.
Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η αναφορά στην ιστορία του παππού της, ο οποίος συμμετείχε σε εθελοντική επιχείρηση κατά των Γερμανών κοντά στο Ηράκλειο και σκοτώθηκε από γερμανικά πυρά.
Η προσκεκλημένη μας μίλησε για την πολυετή έρευνά της, μέσα από την οποία αναζητά μαρτυρίες και στοιχεία που φωτίζουν τη συμμετοχή και την προσφορά των Ελλήνων στρατιωτών στη Μάχη της Κρήτης. Ανέδειξε, παράλληλα, το αίτημα για την ανέγερση από την Πολιτεία ενός μνημείου προς τιμήν των Ελλήνων πεσόντων: ενός τόπου όπου οι συγγενείς τους θα μπορούν να αποθέσουν ένα λουλούδι στη μνήμη τους.
Φίλοι του σχολείου, γονείς, εκπαιδευτικοί και μαθητές και μαθήτριες παρακολούθησαν με προσοχή και συγκίνηση την αφήγησή της. Η παρουσία της έδωσε στην εκδήλωση μια ιδιαίτερα ανθρώπινη διάσταση, συνδέοντας τη μεγάλη Ιστορία με τις προσωπικές ιστορίες των ανθρώπων που την έζησαν.
Ευχαριστούμε θερμά την κ. Μαρία Τζιβελέκη που μοιράστηκε μαζί μας την ιστορία του παππού της και την πορεία της έρευνάς της. Ευχόμαστε η προσπάθειά της να ευοδωθεί με τον καλύτερο τρόπο, ώστε η προσφορά των αγωνιστών και η μνήμη των πεσόντων να λάβουν την τιμή που τους αξίζει.
Συγχαίρουμε τους μαθητές και τις μαθήτριές μας για τη συγκινητική συμμετοχή τους και ευχαριστούμε τους εκπαιδευτικούς που συνεργάστηκαν για την προετοιμασία της γιορτής, καθώς και όσους συνέβαλαν στην τεχνική της υποστήριξη. Ευχαριστούμε, τέλος, όσους βρέθηκαν κοντά μας και μοιράστηκαν μαζί μας αυτή τη στιγμή μνήμης.
Για να γνωρίζουμε την ιστορία τους.
Για να κρατούμε τη μνήμη τους ζωντανή.
Συντελεστές της εκδήλωσης
- Επιμέλεια και διασκευή κειμένων: Μάμου Άννα
- Διδασκαλία κειμένων: οι φιλόλογοι Βάρδα Δέσποινα, Κοκολάκη Κωνσταντίνα και Μάμου Άννα
- Επιμέλεια οπτικοακουστικού υλικού: Κοκολάκη Κωνσταντίνα
- Τεχνική υποστήριξη: Σάκης Μπατσίλας, Γιώργος Στεργιόπουλος